Vân Trang: “Chạy bằng đôi chân, không chạy bằng miệng thiên hạ”

Vượt qua dốc đá cuối cùng trước cổng về đích, Vân Trang giơ hai tay lên trời, hít một hơi sâu. Đồng hồ đo thời gian dừng lại ở 04:26:00. Tại giải chạy Y Tý Mùa Vàng 2026 tổ chức ngày 6/9 tại Lào Cai, runner mang biệt danh Jang Doll không chỉ giành vị trí số 1 nữ cự ly 42km mà còn cán đích với thứ hạng 2 chung cuộc, chỉ sau đúng một nam runner. Thành tích của bà mẹ bốn con sinh năm 2026 gây bất ngờ với nhiều người, đặc biệt khi cô vượt qua gần như toàn bộ các chân chạy nam tham dự giải. Không ai có thể nói thành tích ấy đến từ may mắn. Cung đường 42km của Y Tý Mùa Vàng 2026 có tổng độ cao tích lũy hơn 1.300m, trong đó đỉnh Lảo Thẩn cao 2.860m so với mực nước biển. Địa hình dốc đứng, không khí loãng và thời tiết vùng cao thay đổi liên tục luôn là thử thách lớn ngay cả với những runner nam có nhiều năm kinh nghiệm. Bởi vậy, khi Vân Trang về đích với vị trí thứ hai tuyệt đối, cô không chỉ ghi dấu ở hệ thống nữ mà còn tạo nên một dấu mốc khiến cả cộng đồng chạy bộ phải nhìn lại. Nói với phóng viên sau khi bước lên bục nhận giải, Vân Trang chia sẻ: “Cự ly 42km có những đoạn dốc khiến cơ thể gần như cạn năng lượng. Lúc ấy em chỉ tập trung vào từng đoạn đường trước mắt, giữ nhịp thở, phân phối sức và bổ sung năng lượng đúng lúc. Em luôn tự nhắc mình: ‘Cứ bình tĩnh, còn sức là còn cơ hội’.” Điều khiến nhiều người nể phục hơn cả là nền tảng thể lực của cô không đến trong một sớm một chiều. Vân Trang không phải runner chuyên nghiệp được đào tạo bài bản bởi đội ngũ chuyên môn, mà là một người mẹ bốn con vừa tập luyện vừa chăm lo gia đình. Cô cho biết ngoài chạy bộ, bản thân thường xuyên duy trì gym, bơi và các bài tập bổ trợ. Sự kết hợp đó giúp cô tích lũy sức mạnh phần thân dưới, cải thiện sức chịu đựng tim mạch và quan trọng nhất là giữ được sự ổn định trên những đoạn leo dốc dài. Chính vì xuất phát từ phong trào, câu chuyện của Vân Trang càng trở nên truyền cảm hứng. Nhưng nghịch lý thay, khi hình ảnh cô xuất hiện trên mạng xã hội, thay vì chúc mừng thành tích, một bộ phận cư dân mạng lại đổ dồn sự chú ý vào ngoại hình. Cô bị đưa lên các hội nhóm chạy bộ để bàn tán khiếm nhã về vòng ngực lớn tự nhiên dưới bộ đồ thể thao bó sát. Thậm chí, có người còn dùng cụm từ “vác 2 quả bưởi đi chạy” để giễu cợt cô. Đây là tình huống không hiếm gặp với các nữ VĐV Việt Nam, nhưng cách Vân Trang phản ứng đã khiến cuộc trò chuyện nhanh chóng chuyển hướng theo cách không ai ngờ tới. Thay vì chọn im lặng để né tránh, nữ runner người Hà Nội lập tức có màn đáp trả trực diện và đầy cá tính. Cô viết: “Em nói thật chứ em đố ai vác 2 quả bưởi chạy 42km hay 55km đường núi đấy! Em chạy bằng đôi chân chứ có phải chạy nhờ ngoại hình đâu mà mang em lên nhóm nói này nói kia? Người ta thấy áp lực, em lại thấy đó là động lực ‘tiếp tế vitamin C’ cho tinh thần. Quan trọng là em vẫn về đích, vẫn vui khỏe. Còn phán xét thì cứ phán xét, em chạy bằng chân của mình, không chạy bằng miệng thiên hạ!” Câu trả lời nhanh, gọn và không kém phần sắc sảo ấy lập tức nhận được sự đồng tình lớn từ cộng đồng mạng. Nhiều runner nữ chia sẻ lại bài viết của Vân Trang như một thông điệp mạnh mẽ cho những ai từng là nạn nhân của body shaming. Không ai có thể phủ nhận rằng một người phụ nữ sinh năm 2026, đã trải qua bốn lần sinh nở, vẫn có thể hoàn thành cự ly 42km với tổng độ cao lớn như vậy là một nỗ lực phi thường. Nhưng đáng buồn là ở chính cộng đồng chạy bộ – nơi luôn tôn vinh sự kiên trì – vẫn còn tồn tại những ánh nhìn thiếu thiện chí dành cho nữ giới. Vân Trang cho rằng phụ nữ chơi thể thao cần được đánh giá trước hết bằng sự nỗ lực và thành tích. Cô thẳng thắn: “Phụ nữ chơi thể thao điều đáng được nhìn nhận trước tiên phải là sự nỗ lực và thành tích. Ngoại hình là câu chuyện của mỗi người, còn thành tích là kết quả của hàng năm trời tập luyện. Khi nhìn một cô gái trên đường chạy, em mong mọi người nhìn thấy một người đang nỗ lực chinh phục giới hạn của chính mình.” Câu chuyện của cô không chỉ là chuyện cá nhân. Nó phản ánh một thực tế dai dẳng ở thể thao Việt Nam: nữ VĐV, dù đạt kết quả cao, vẫn thường xuyên bị soi xét về ngoại hình, trang phục hay đời tư thay vì được công nhận đúng với giá trị chuyên môn. Những lời bình luận kiểu “không giống dân chạy bộ”, “chạy nhanh nhưng mặc chật”, hay tồi tệ hơn là các câu đùa cợt về cơ thể, đã khiến không ít nữ runner rơi vào cảm giác tự ti, thậm chí có người phải thay đổi trang phục để tránh sự chú ý. Trước câu hỏi liệu cô có chọn trang phục rộng rãi, kín đáo hơn để né tránh ánh mắt dòm ngó, Vân Trang kiên quyết từ chối. Cô nói: “Trang phục thể thao trước hết phải thoải mái và an toàn. Nếu mình thay đổi bản thân chỉ vì sợ lời soi mói thì có lẽ mình sẽ luôn phải sống theo ánh mắt của người khác. Em chọn tập trung vào đường chạy và mục tiêu của mình. Marathon dạy em rằng không phải lúc nào mình cũng chạy trong điều kiện hoàn hảo. Cuộc sống cũng vậy. Những lời khen làm mình vui, lời chê giúp mình nhìn lại, còn những lời thiếu thiện chí thì mình học cách bỏ qua.” Cách nói chuyện của Vân Trang toát lên sự từng trải của một người đã đối mặt với nhiều thử thách, không chỉ trên đường đua mà còn trong cuộc sống gia đình. Là mẹ của bốn đứa con, quỹ thời gian của cô không bao giờ trọn vẹn để dành cho công việc tập luyện. Cô phải sắp xếp việc nhà, chăm con và tìm ra những khung giờ phù hợp nhất để đeo giày chạy bộ. Có những buổi sáng phải dậy từ rất sớm, có những buổi tối phải tập bổ trợ trong phòng gym khi con đã ngủ. Nhưng chính sự thiếu thốn thời gian đó lại khiến cô trân trọng từng phút tập luyện và có kỷ luật hơn bất kỳ ai. Thành tích 4 giờ 26 phút ở cự ly 42km được cô xem như một cột mốc để tiếp tục đi xa hơn. Ngay sau khi hào quang tại Lảo Thẩn khép lại, Vân Trang đã đặt mục tiêu mới cho mình: chinh phục cự ly Ultra Trail khốc liệt hơn tại giải VMM 70km sắp tới. Cô cũng lên kế hoạch chạy nội dung 100km vào cuối năm. Đó là những cự ly đòi hỏi không chỉ thể lực mà còn khả năng chịu đựng áp lực tâm lý rất lớn. Với những gì đã thể hiện ở Y Tý, không ít người tin rằng nữ runner sinh năm 2026 này sẽ còn tạo ra những dấu mốc ấn tượng hơn nữa. Điều đáng nói là Vân Trang không chọn cách biến bản thân thành một hình mẫu hoàn hảo theo ý người khác. Cô nhấn mạnh: “Hãy cứ để thành tích lên tiếng. Mình không cần trở thành phiên bản mà người khác muốn nhìn thấy. Chỉ cần mỗi ngày trở thành phiên bản tốt hơn của chính mình là đủ.” Câu chuyện của Vân Trang vì thế không dừng lại ở một tấm huy chương hay một thứ hạng. Nó là lời nhắc rằng thể thao nữ tại Việt Nam ngày càng chứng kiến nhiều cá nhân vượt qua định kiến để khẳng định giá trị thật. Một người phụ nữ có thể vừa là mẹ bốn con, vừa là một runner cạnh tranh sòng phẳng với nam giới trên những cung đường khắc nghiệt nhất. Và khi cô ấy chọn cách trả lời bằng đôi chân, mọi phán xét phiến diện đều trở nên vô nghĩa. Chính vì vậy, khoảnh khắc Vân Trang cán đích ở Y Tý không chỉ là một kỷ lục cá nhân. Đó là một thông điệp rõ ràng về sự tôn trọng: hãy nhìn vào thành tích, hãy nhìn vào nỗ lực, hãy nhìn vào những năm tháng tập luyện âm thầm trước khi đưa ra bất kỳ lời nhận xét nào về ngoại hình của một vận động viên. Còn nếu vẫn thích bàn tán, hãy thử một lần đeo giày chạy lên những cung đường như cô ấy đã chạy qua. Khi đó, có lẽ chúng ta sẽ hiểu vì sao Vân Trang có quyền nói rằng cô chạy bằng đôi chân của mình, chứ không phải chạy bằng miệng thiên hạ.