Gauntlet: Glitched — khi Riot tháo rời VALORANT để thử nghiệm một hệ sinh thái mới

Ba quả cầu giả cùng lúc

Ngày 22 tháng 9, Riot Games mở cửa Gauntlet: Glitched. Trong chế độ ấy, một tuyển thủ có thể đặt xuống ba quả Fakeout của Yoru trong cùng một nhịp. Đấu trường 5v5 tiêu chuẩn chưa từng cho phép điều đó, và về mặt thiết kế cũng chưa từng muốn cho phép. Ba quả cầu giả ấy không phải một lỗi kỹ thuật. Chúng là một tuyên ngôn thiết kế.

Tôi đọc bản mô tả chế độ này bốn lần. Lần thứ nhất, tôi dừng ở thời lượng trận: tám đến mười lăm phút. Lần thứ hai, tôi dừng ở thể thức hai chống hai. Lần thứ ba, tôi dừng ở hệ thống sinh mệnh thay cho hệ thống thắng thua theo hiệp. Đến lần thứ tư, tôi nhận ra mình đã gạch bỏ gần hết những gì thuộc về VALORANT mà tôi biết, và những gì còn lại trên trang giấy là một trò chơi khác mang cùng một thương hiệu.

VALORANT được xây trên bốn trụ: kinh tế theo hiệp, vai trò đặc vụ cố định, kỹ năng có hạn lượng, và trách nhiệm cá nhân trong một đội hình năm người. Gauntlet: Glitched tháo cả bốn. Bộ kỹ năng bị tách khỏi nhân vật, tái tổ hợp theo cách ngẫu nhiên, rồi nâng cấp tối đa lên cấp ba. Người chơi mất mạng theo cơ chế sinh mệnh kiểu auto-chess. Trận đấu kết thúc trong khoảng thời gian đủ ngắn để một người vừa ăn xong bát mì.

Trong mười sáu năm theo dõi ngành này — từ vai trò vận động viên và người tổ chức giải đấu thời đầu, cho tới vị trí quản trị viên thị trường chuyển nhượng ở Berlin hiện nay — tôi đã học được một điều khá khó chịu: những thay đổi lớn nhất của một hệ sinh thái game thường không đến từ bản vá cân bằng, mà đến từ một chế độ chơi mà ban đầu chẳng ai xếp nó vào loại quan trọng. Spike Rush từng là như vậy. Team Deathmatch từng là như vậy. Và Gauntlet: Glitched, với ba quả cầu giả của Yoru đặt cạnh nhau trên sàn, đang đi đúng con đường ấy.

Điểm mấu chốt nằm ở chỗ: Riot Games không phát hành một chế độ vui. Riot Games đang phát hành một công cụ mở rộng hệ sinh thái, và họ chọn cách để người chơi tự dạy nhau cách dùng nó.

Bối cảnh: một tựa game được thiết kế để không thể chơi nhanh

Để hiểu vì sao Gauntlet: Glitched tồn tại, cần hiểu cấu trúc thời gian của VALORANT.

Một trận đấu xếp hạng tiêu chuẩn kéo dài từ ba mươi lăm đến bốn mươi lăm phút, đôi khi vượt qua mốc một giờ nếu hai đội kéo nhau vào hiệp phụ. Trước khi vào trận, người chơi trải qua màn chọn đặc vụ, cấm chọn bản đồ ở một số cấp độ chơi, rồi giai đoạn mua sắm đầu hiệp. Trong trận, mỗi hiệp có một pha súng ngắn, một pha mua sắm, một pha đặt bẫy hoặc mở điểm, một pha chiếm giữ hoặc phá giải. Cấu trúc này là nền tảng của tính cạnh tranh: nó buộc người chơi phải quản lý tài nguyên, phải giao tiếp, phải chịu trách nhiệm trước bốn người khác.

Cấu trúc ấy cũng là rào cản. Một người chơi mới cần khoảng hai mươi đến ba mươi giờ để hiểu hết nhịp kinh tế cơ bản, và khoảng một trăm giờ để bắt đầu cảm thấy mình có tiếng nói trong trận. Trong bối cảnh các tựa game live-service đang cạnh tranh từng phút thời gian rảnh của người dùng, con số đó là một khoản đầu tư tâm lý không nhỏ.

Riot Games đã thử nhiều hướng đi khác nhau để rút ngắn khoảng cách ấy. Swiftplay rút gọn số hiệp cần thắng. Spike Rush bỏ cấu trúc mua sắm phức tạp và trao vũ khí cố định. Team Deathmatch cắt hoàn toàn lớp mục tiêu chiến thuật để chỉ còn giao tranh. Replication cho phép cả đội dùng chung một đặc vụ. Escalation đẩy nhịp độ lên mức gần như arcade. Mỗi chế độ là một giả thuyết về việc người chơi muốn gì, và mỗi chế độ là một phép thử về việc bao nhiêu phần cấu trúc cốt lõi có thể bị cắt mà sản phẩm vẫn giữ được bản sắc.

Gauntlet: Glitched là bước đi xa nhất trong chuỗi đó. Nó không rút gọn VALORANT. Nó tháo rời VALORANT, rồi lắp lại theo một bản thiết kế khác. Và điều đáng chú ý là bản thiết kế mới ấy không đến từ truyền thống bắn súng chiến thuật, mà đến từ hai dòng game hoàn toàn khác: roguelike và auto-chess.

Cần nói rõ một điểm về mặt phân loại sản phẩm. Gauntlet: Glitched là chế độ giới hạn thời gian, không phải chế độ vĩnh viễn. Nó không can thiệp vào hàng đợi xếp hạng, không thay đổi hệ thống điểm, không tác động tới các giải đấu thuộc hệ thống VCT. Về mặt kỹ thuật, đây là một sản phẩm nội dung tách biệt. Nhưng về mặt chiến lược, một sản phẩm tách biệt vẫn có thể kéo theo những hệ quả không tách biệt chút nào.

Kinh nghiệm theo dõi của tôi cho thấy các chế độ giới hạn thời gian của VALORANT thường trải qua ba giai đoạn. Giai đoạn đầu là tò mò, kéo dài khoảng ba đến năm ngày, khi cả người chơi casual lẫn tuyển thủ chuyên nghiệp đều thử cho biết. Giai đoạn hai là khai thác, kéo dài khoảng một đến hai tuần, khi cộng đồng bắt đầu tìm ra các tổ hợp mạnh nhất và chia sẻ chúng. Giai đoạn ba là phân rã, khi hàng đợi mỏng dần và chỉ còn một nhóm nhỏ trung thành tiếp tục chơi. Tốc độ phân rã ở giai đoạn ba chính là chỉ số quyết định số phận của chế độ — và nó là chỉ số mà không ai bên ngoài Riot Games có thể đo được một cách đầy đủ.

Phần lõi: bốn lớp cơ chế và những gì chúng thực sự làm

Lớp thứ nhất: tháo rời và tái tổ hợp kỹ năng

Đặc vụ trong VALORANT là một gói kỹ năng đóng. Nếu bạn chọn Yoru, bạn nhận toàn bộ bộ kỹ năng của Yoru, với đúng vai trò mà nhà phát triển đã gán. Bạn không thể lấy Dimensional Drift của Yoru ghép với chất độc của Viper, hay lấy bức tường của Sage ghép với khói của Brimstone. Sự đóng gói này là nền tảng của cân bằng: nó cho phép nhóm thiết kế tính toán sức mạnh của từng đặc vụ như một chỉnh thể, và cho phép người chơi xây dựng chiến thuật dựa trên dự đoán.

Gauntlet: Glitched phá vỡ gói đóng ấy. Người chơi tháo rời kỹ năng, tái tổ hợp chúng, rồi nâng cấp chúng lên tối đa cấp ba. Đây là ngôn ngữ thiết kế của roguelike deckbuilder, dòng game mà người chơi xây dựng sức mạnh qua từng lượt chọn ngẫu nhiên. Trong dòng game ấy, giá trị nằm ở sự xuất hiện của các tổ hợp kỳ dị, ở khoảnh khắc một bộ bài vận hành theo cách mà tác giả không lường trước.

Ba quả Fakeout của Yoru xuất hiện cùng lúc là biểu hiện rõ nhất của logic đó. Trong chế độ tiêu chuẩn, Fakeout là công cụ gây nhiễu có giới hạn, được thiết kế để tạo ra một khoảng thời gian ngắn cho đồng đội tiến vào. Trong Gauntlet: Glitched, nó trở thành một công cụ áp đảo về mặt thị giác, đủ để làm nhiễu cả người chơi lẫn hệ thống ra quyết định của đối phương. Đây không phải là sự mất cân bằng ngoài ý muốn. Bài phân tích nguồn gọi đó là sự phá vỡ có chủ đích vì mục đích giải trí, và tôi đồng ý với cách gọi ấy.

Ý nghĩa sâu hơn nằm ở chỗ: khi kỹ năng có thể bị tháo rời, đặc vụ mất đi tính biểu tượng. Yoru không còn là Yoru theo nghĩa một nhân vật có bản sắc riêng. Yoru trở thành một tập hợp các mảnh ghép có thể thay thế. Với một người làm dữ liệu như tôi, đây là một tín hiệu đáng ghi lại: nó cho thấy đội ngũ thiết kế đang thử nghiệm khả năng tách rời giữa nhân vật và cơ chế, một hướng đi có thể ảnh hưởng tới cách các đặc vụ trong tương lai được xây dựng.

Lớp thứ hai: hệ thống sinh mệnh kiểu auto-chess

Trong VALORANT tiêu chuẩn, đơn vị đo thành công là hiệp. Bạn thắng hoặc thua từng hiệp, và đội đầu tiên chạm mười ba hiệp thắng sẽ giành chiến thắng trận đấu. Đây là cấu trúc nhị phân, và nó tạo ra áp lực tâm lý đặc trưng: mỗi hiệp là một lần sống hoặc chết.

Gauntlet: Glitched thay thế cấu trúc ấy bằng hệ thống sinh mệnh, lấy cảm hứng từ auto-chess. Trong auto-chess, người chơi không thắng hay thua theo từng vòng một cách tuyệt đối. Họ mất dần máu qua các vòng thua, và chỉ bị loại khi thanh máu chạm đáy. Cấu trúc này tạo ra điều mà tôi gọi là khoảng đệm thất bại: bạn được phép thua mà không bị xóa sổ ngay lập tức.

Khoảng đệm ấy có giá trị đo lường được. Trong một cấu trúc nhị phân, một sai lầm ở hiệp đầu tiên có thể tạo ra tâm lý phòng ngự kéo dài suốt trận. Trong cấu trúc sinh mệnh, sai lầm tương tự chỉ tiêu tốn một phần tài nguyên, và người chơi vẫn còn đường quay lại. Với nhóm người chơi casual, đây là khác biệt giữa việc bỏ game sau ba trận và việc tiếp tục chơi sau ba trận.

Cần nhấn mạnh rằng tôi không suy đoán về tâm lý người chơi bằng cảm giác. Tôi đang nói về cấu trúc phần thưởng, và cấu trúc phần thưởng là thứ có thể quan sát qua hành vi. Khi một chế độ cho phép người chơi thua nhiều lần trước khi bị loại, tỉ lệ người chơi quay lại hàng đợi sau trận thua sẽ cao hơn so với chế độ xóa sổ tức thời. Đây là nguyên lý đã được kiểm chứng qua nhiều tựa game, và là lý do vì sao Gauntlet: Glitched được thiết kế với cơ chế sinh mệnh thay vì cơ chế đếm hiệp.

Lớp thứ ba: thời lượng tám đến mười lăm phút

Đây là chỉ số quan trọng nhất trong toàn bộ thiết kế của chế độ, và cũng là chỉ số dễ bị bỏ qua nhất.

Tám đến mười lăm phút là khoảng thời gian tương ứng với một phiên chơi di động, một khoảng nghỉ giữa hai cuộc họp, một chuyến tàu điện ở Berlin, hoặc một lần chờ đợi trong quán net ở Hà Nội. Nó ngắn hơn một trận xếp hạng tiêu chuẩn từ ba đến năm lần. Trong kinh tế học của game live-service, việc rút ngắn độ dài một phiên chơi không làm giảm tổng thời gian người chơi ở trong game. Nó làm tăng số lần người chơi quyết định quay lại.

Giả sử một người chơi có bốn mươi lăm phút rảnh. Với chế độ xếp hạng, họ có thể chơi một trận và có nguy cơ trận đó kéo dài, khiến họ phải bỏ dở hoặc đến muộn việc tiếp theo. Với Gauntlet: Glitched, họ có thể chơi ba trận trọn vẹn. Ba trận trọn vẹn tạo ra ba lần kết thúc có cảm giác hoàn thành, và ba lần kết thúc có cảm giác hoàn thành tạo ra ba lần cân nhắc quay lại. Đây là số học đơn giản, và các nhà thiết kế hệ thống của Riot Games chắc chắn đã làm bài toán này trước khi chốt thời lượng.

Tôi sẽ dùng hệ số phân rã để nói rõ hơn. Trong công việc định giá chuyển nhượng của mình, tôi dùng hệ số phân rã để đo tốc độ suy giảm phong độ của một tuyển thủ theo thời gian, theo số phút thi đấu và theo phiên bản game. Với một chế độ chơi, hệ số phân rã đo tốc độ suy giảm của hàng đợi sau tuần đầu tiên. Thời lượng trận càng ngắn thì hệ số phân rã của hàng đợi càng thấp, vì chi phí cơ hội để bấm nút tìm trận nhỏ hơn. Gauntlet: Glitched được thiết kế để có hệ số phân rã thấp. Đó là mục tiêu kỹ thuật, không phải mục tiêu cảm xúc.

Lớp thứ tư: thể thức hai chống hai và triết lý không gánh, không bị gánh

Đây là lớp cơ chế mang nhiều hàm ý xã hội nhất.

Trong xếp hạng solo năm người, người chơi thường xuyên rơi vào hai trạng thái cực đoan: cảm giác phải gánh cả đội, hoặc cảm giác bị đội gánh. Cả hai trạng thái đều tạo ra căng thẳng. Trạng thái thứ nhất tạo ra oán trách hướng ra ngoài. Trạng thái thứ hai tạo ra tự ti hướng vào trong. Cả hai đều là nhiên liệu của những cuộc tranh cãi trong trò chuyện đội.

Thể thức hai chống hai làm thay đổi phương trình này. Với hai người, trách nhiệm cá nhân tăng lên về mặt tỉ trọng — mỗi người chiếm một nửa đội hình thay vì một phần năm — nhưng áp lực xã hội lại giảm xuống, vì chỉ có một người để giao tiếp và không có khán giả thứ ba, thứ tư, thứ năm để phán xét. Triết lý mà nhà phát triển nêu ra, rằng chế độ được thiết kế để người chơi ở mọi trình độ đều có tác động mà không ai phải gánh ai, là một phát biểu về cấu trúc xã hội chứ không phải về cân bằng sức mạnh.

Với tôi, đây là phần thú vị nhất của Gauntlet: Glitched. Trong sự nghiệp của mình, tôi đã chứng kiến quá trình chuyên nghiệp hóa biến tuyển thủ thành sản phẩm của một dây chuyền: mỗi hành vi được đo, mỗi quyết định được chấm điểm, mỗi sai lầm được ghi vào hồ sơ. Quá trình ấy tạo ra những đội hình hiệu quả hơn, nhưng nó cũng mài phẳng những nét chơi cá nhân từng khiến người xem phải ngồi lại. Một chế độ hai chống hai, nơi kỹ năng bị tháo rời và tái tổ hợp, là một không gian mà ở đó cá tính chơi có cơ hội quay lại. Không phải vì nhà phát triển muốn thế, mà vì hệ thống ngẫu nhiên không thể bị chuẩn hóa hoàn toàn.

Lớp cơ chế phụ: nhân vật robot lai và câu hỏi về danh sách đặc vụ

Trong các tài liệu mô tả chế độ, có một chi tiết mà tôi cho là đáng ghi chú hơn mức nó được chú ý: sự xuất hiện của một nhân vật robot lai gợi liên tưởng tới KAY/O. Danh sách đặc vụ của VALORANT hiện đã vượt mốc hai mươi lăm cái tên, và mỗi lần bổ sung một đặc vụ mới, bài toán cân bằng lại trở nên phức tạp hơn theo cấp số cộng. Việc đưa một nhân vật lai vào một chế độ tách biệt là một cách thử nghiệm ít rủi ro: nếu phản hồi tích cực, đội ngũ thiết kế có thêm dữ liệu để mở rộng danh sách theo hướng mới; nếu phản hồi tiêu cực, thiệt hại nằm gọn trong một chế độ giới hạn thời gian.

Đây là phương pháp luận mà tôi quen thuộc trong công việc định giá: khi không đủ dữ liệu để đưa ra quyết định lớn, hãy tạo ra một môi trường thử nghiệm nhỏ, chi phí thấp, và đo lường ở đó. Riot Games gọi đó là chế độ giới hạn thời gian. Trong ngôn ngữ của người làm dữ liệu, đó là một thử nghiệm có kiểm soát.

Phản biện: tương quan không phải quan hệ nhân quả

Cái bẫy của chỉ số người dùng hoạt động

Đây là điểm tôi muốn dành nhiều chữ nhất, vì nó là điểm mà phần lớn các bài bình luận sẽ bỏ qua.

Khi Gauntlet: Glitched ra mắt, chỉ số đầu tiên mà công chúng sẽ nhìn thấy là số người chơi trực tuyến. Con số ấy sẽ tăng. Nó gần như chắc chắn sẽ tăng, vì bất kỳ chế độ mới nào cũng kéo theo một làn sóng tò mò. Báo chí sẽ đưa tin rằng VALORANT đang bùng nổ. Các nhà đầu tư sẽ hài lòng. Và một kết luận sẽ được rút ra: chế độ mới thành công.

Kết luận ấy sẽ sai về mặt phương pháp, ít nhất là trong ba tuần đầu.

Chỉ số người dùng hoạt động hằng ngày đo số người mở game, không đo số người chơi chế độ xếp hạng. Một người chơi dành bốn mươi phút trong Gauntlet: Glitched và không chơi trận xếp hạng nào vẫn được tính vào chỉ số người dùng hoạt động. Nếu chế độ mới hút thời gian từ chính hàng đợi xếp hạng, chỉ số tổng sẽ đẹp lên trong khi chỉ số quan trọng nhất — số trận xếp hạng mỗi ngày — lại đi xuống. Đây là hiện tượng mà tôi gọi là lạm phát chỉ số: một chỉ số tăng lên trong khi thứ mà nó được cho là đại diện lại không tăng.

Tôi đã gặp hiện tượng này nhiều lần trong công việc định giá chuyển nhượng. Một tiền đạo ghi bàn trong sáu trận của một giải đấu ngắn sẽ có chỉ số bàn thắng mỗi trận rất cao. Nhưng chỉ số ấy không dự báo được gì về mùa giải tiếp theo, vì cỡ mẫu quá nhỏ và bối cảnh quá đặc thù. Cùng một logic áp dụng cho chế độ chơi: hiệu ứng ra mắt không phải là hiệu ứng giữ chân.

Số liệu không bao giờ nói dối — chỉ có tấm lòng người đọc khiến chúng trở thành dối trá.

Điều tôi muốn thấy không phải là biểu đồ người chơi trực tuyến trong tuần đầu tiên. Điều tôi muốn thấy là tỉ lệ người chơi quay lại Gauntlet: Glitched ở tuần thứ hai và tuần thứ tư, so với tỉ lệ người chơi quay lại hàng đợi xếp hạng trong cùng khoảng thời gian. Nếu tỉ lệ thứ nhất cao và tỉ lệ thứ hai không đổi, chế độ mới đang mở rộng chiếc bánh. Nếu tỉ lệ thứ nhất cao và tỉ lệ thứ hai giảm, chế độ mới chỉ đang dịch chuyển chiếc bánh. Hai kịch bản này dẫn tới hai chiến lược hoàn toàn khác nhau, và chỉ số người dùng hoạt động không phân biệt được chúng.

Rủi ro phân mảnh hàng đợi và bài toán ở các khu vực ít người chơi

Một chế độ mới chia nhỏ tổng số người chơi thành nhiều hàng đợi hơn. Ở những khu vực có dân số người chơi lớn, việc chia nhỏ này không tạo ra vấn đề đáng kể. Ở những khu vực có dân số người chơi mỏng hơn, nó tạo ra vấn đề ngay lập tức.

Đây là điểm mà tôi có lợi thế quan sát từ hai phía. Tôi sống ở Berlin, nơi máy chủ châu Âu phục vụ một cộng đồng đông đảo và ổn định. Nhưng tôi cũng theo dõi cộng đồng VALORANT Việt Nam và khu vực Đông Nam Á, nơi mật độ người chơi phân bố không đồng đều theo khung giờ. Vào những khung giờ thấp điểm, thời gian chờ trận xếp hạng tại một số bậc đã có thể kéo dài. Thêm một hàng đợi nữa vào hệ thống, dù hàng đợi ấy chỉ thu hút một phần nhỏ người chơi, sẽ làm thời gian chờ ấy dài thêm.

Mức độ nghiêm trọng của vấn đề này phụ thuộc vào tỉ lệ người chơi mà Gauntlet: Glitched hút khỏi hàng đợi xếp hạng. Nếu tỉ lệ đó dưới năm phần trăm, ảnh hưởng gần như không đo được. Nếu tỉ lệ đó vượt mười lăm phần trăm trong khung giờ thấp điểm, người chơi xếp hạng ở các bậc cao sẽ bắt đầu cảm nhận được sự thay đổi. Và khi người chơi cảm nhận được sự thay đổi, họ sẽ tìm người để đổ lỗi. Chế độ mới là ứng viên tự nhiên cho vị trí ấy.

Rủi ro câu chuyện: khi một chế độ vui trở thành vật tế thần

Đây là rủi ro mà tôi đánh giá cao hơn cả rủi ro kỹ thuật, vì nó không nằm trong tầm kiểm soát của nhà phát triển.

Cộng đồng VALORANT có một danh sách những vấn đề tồn đọng mà họ quan tâm: chất lượng máy chủ, hệ thống chống gian lận, tần suất làm lại bản đồ, tốc độ cân bằng đặc vụ. Những vấn đề này không liên quan tới Gauntlet: Glitched. Nhưng khi một chế độ mới ra mắt với thông điệp truyền thông rõ ràng về việc đầu tư nguồn lực, nó tạo ra một phép so sánh ngầm trong đầu người chơi: nguồn lực dành cho chế độ này có thể đã được dành cho việc khác.

Phép so sánh ấy không nhất thiết đúng về mặt tổ chức. Các nhóm phát triển chế độ thử nghiệm và các nhóm vận hành hệ thống cạnh tranh thường là hai nhóm khác nhau với ngân sách khác nhau. Nhưng logic tổ chức không phải là logic mà cộng đồng sử dụng. Cộng đồng sử dụng logic của sự chú ý: thứ gì được nói tới nhiều thì thứ đó đang được ưu tiên.

Tôi đã thấy kịch bản này diễn ra ở nhiều tựa game khác nhau. Một bản mở rộng vui vẻ, một sự kiện hợp tác, một chế độ hài hước ra mắt trong giai đoạn cộng đồng đang bất mãn về một vấn đề kỹ thuật, và ngay lập tức nó trở thành biểu tượng của sự xao nhãng. Không phải vì nó gây hại, mà vì nó tồn tại đúng lúc sai. Đây là lý do tôi cho rằng rủi ro lớn nhất của Gauntlet: Glitched không nằm ở cơ chế. Nó nằm ở lịch.

Rủi ro kiếm tiền: ranh giới giữa tiến trình và lợi thế

Chế độ có hệ thống nâng cấp kỹ năng lên cấp ba. Bất kỳ hệ thống nâng cấp nào cũng mở ra câu hỏi về cách nó được mở khóa. Nếu tiến trình chỉ dựa trên thời gian chơi và hoàn toàn mang tính trang trí, không có vấn đề gì. Nếu tiến trình có thể được tăng tốc bằng tiền, và nếu tiến trình ấy ảnh hưởng tới sức mạnh trong trận, thì chế độ sẽ bị đặt cạnh khái niệm trả tiền để thắng — một khái niệm mà cộng đồng VALORANT đặc biệt nhạy cảm, vì mô hình vũ khí và đặc vụ của tựa game này từ trước tới nay vẫn giữ được ranh giới tương đối rõ ràng.

Ở thời điểm công bố, chưa có thông tin về việc chế độ sẽ tích hợp loại hình kiếm tiền nào. Tôi xếp đây vào nhóm thông tin chưa được xác nhận, và với tư cách người làm dữ liệu, tôi không suy đoán khi chưa có bằng chứng. Nhưng tôi ghi lại nó như một tín hiệu cần theo dõi, vì tiền lệ trong ngành cho thấy các chế độ giới hạn thời gian thường là môi trường thử nghiệm cho các mô hình kiếm tiền mới.

Góc nhìn sâu hơn: dữ liệu chảy về đâu

Có một khía cạnh của việc số hóa thể thao mà tôi ít khi thấy được bàn tới trong các bài bình luận về chế độ chơi, nhưng theo tôi là khía cạnh hệ trọng nhất về dài hạn.

Mỗi trận đấu trong một chế độ số hóa tạo ra dữ liệu. Mỗi lần bấm kỹ năng, mỗi vị trí đứng, mỗi khoảng thời gian giữa hai hành động đều có thể được ghi lại. Với nhà phát triển, dữ liệu này dùng để cân bằng. Với nhà nghiên cứu, dữ liệu này dùng để hiểu hành vi. Nhưng cũng có một thị trường thứ ba cho dữ liệu ấy, và thị trường đó không phục vụ người chơi.

Các chế độ có cấu trúc ngẫu nhiên như roguelike tạo ra loại dữ liệu đặc biệt có giá trị: dữ liệu về quyết định trong điều kiện không chắc chắn. Đây chính là loại dữ liệu mà các mô hình xác suất cần. Việc một chế độ 2v2 ngắn, có yếu tố ngẫu nhiên và có hệ thống nâng cấp xuất hiện trong một tựa game cạnh tranh là điều đáng ghi nhận về mặt thiết kế. Việc dữ liệu từ chế độ ấy có thể chảy vào những nơi nằm ngoài tầm kiểm soát của người chơi là điều đáng lo ngại về mặt nguyên tắc.

Tôi nói điều này với tư cách một người kiếm sống bằng dữ liệu. Tôi tin vào sức mạnh của dữ liệu trong việc mô tả sự thật. Tôi cũng tin rằng dữ liệu mô tả sự thật chỉ khi người dùng nó biết mình đang tìm kiếm điều gì. Mọi cuộc khủng hoảng đều là dữ liệu chưa được dán nhãn — và mọi chế độ chơi mới cũng vậy.

Góc nhìn ngược dòng về chính khái niệm chuyên nghiệp hóa

Có một tầng phản biện nữa mà tôi muốn đặt lên bàn, dù nó có vẻ đi xa khỏi chủ đề chính.

Trong nhiều năm, ngành thể thao điện tử đã đi theo một hướng: chuẩn hóa. Đặc vụ được cân bằng, chiến thuật được phân tích, tuyển thủ được huấn luyện theo giáo trình, hành vi được đo lường. Mục tiêu là tạo ra một sản phẩm công bằng, có thể dự đoán, có thể bán cho nhà tài trợ. Kết quả là những trận đấu chất lượng cao hơn, nhưng cũng là những trận đấu ít bất ngờ hơn.

Gauntlet: Glitched đi ngược hướng ấy một cách có chủ đích. Nó đưa sự ngẫu nhiên trở lại, đưa sự phá vỡ trở lại, đưa những tổ hợp không thể dự đoán trở lại. Với một người đã dành nhiều năm đo lường sự chuẩn hóa, đây là một tín hiệu đáng suy nghĩ: có thể hệ thống đã chuẩn hóa tới mức cần một van xả. Và van xả ấy, ở thời điểm này, mang hình dáng của một chế độ giới hạn thời gian.

Kết: những tín hiệu cần theo dõi sau ngày 22 tháng 9

Tôi sẽ không kết luận về thành công hay thất bại của Gauntlet: Glitched, vì dữ liệu chưa tồn tại. Thay vào đó, tôi đưa ra những tín hiệu cụ thể để đo.

Tín hiệu thứ nhất là tỉ lệ giữ chân người chơi ở tuần thứ nhất, tuần thứ hai và tuần thứ tư. Ngưỡng tôi quan tâm là hai mươi phần trăm ở tuần thứ nhất. Nếu tỉ lệ người chơi quay lại ở tuần thứ hai thấp hơn ngưỡng ấy, chế độ nhiều khả năng sẽ đi theo vòng xoay của các chế độ giới hạn thời gian trước đó.

Tín hiệu thứ hai là mức độ tham gia của các nhà sáng tạo nội dung trong bốn mươi tám giờ đầu. Nếu phần lớn những kênh phát trực tiếp lớn nhất của VALORANT thử chế độ này trong hai ngày đầu, đó là tín hiệu lan truyền hữu cơ tích cực. Đây là chỉ số tôi có thể theo dõi trực tiếp, không cần chờ báo cáo nội bộ.

Tín hiệu thứ ba là thời gian chờ trận xếp hạng ở các khung giờ thấp điểm tại khu vực Đông Nam Á. Đây là chỉ số dễ bị bỏ qua nhất nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp tới trải nghiệm người chơi Việt Nam.

Tín hiệu thứ tư là định hướng truyền thông về tính vĩnh viễn của chế độ. Nếu Riot Games công bố một lộ trình chuyển đổi, cánh cửa cho một hệ thống giải đấu 2v2 cấp cộng đồng sẽ mở ra. Nếu chế độ đi theo vòng xoay, giá trị của nó nằm ở bài học thiết kế chứ không ở sản phẩm.

Mùa hè sân trống, tôi nghe thấy dữ liệu rơi từng giọt — và những giọt dữ liệu ấy thường rơi ở những nơi không có khán giả: một hàng đợi lúc ba giờ sáng, một bảng theo dõi nội bộ, một dòng thông báo không được đưa lên trang chủ.

Ba quả cầu giả của Yoru sẽ xuất hiện cùng lúc trên sàn đấu vào ngày 22 tháng 9. Với phần lớn người chơi, đó là một khoảnh khắc thú vị. Với tôi, đó là một điểm dữ liệu, và câu hỏi đúng không phải là chế độ này vui hay không. Câu hỏi đúng là: sau khi làn sóng tò mò rút đi, hàng đợi nào sẽ còn người, và hàng đợi nào sẽ trống.

Có những trận đấu kết thúc khi trọng tài thổi còi — và có những trận chỉ bắt đầu khi dữ liệu cất tiếng.